تحلیل گفتمان

تحلیل گفتمان

تحلیل گفتمان در انجام پایان نامه ارشد

ایران مشاور  با سالها سابقه در زمینه پژوهش و  آموزش با تکیه بر توان تخصصی اساتید خود گام در عرصه آموزش و پژوهش برداشته است. از جمله خدمات ما مشاوره پایان نامه و مقاله، اخذ پذیرش مقاله می باشد. شما از طریق ثبت سفارش میتوانید کلیه امور پژوهشی و علمی خود را به ما بسپارید و سطح و کیفیت پژوهش خود را به بالاترین حد ممکن ارتقا دهید.

در این مطلب شما را با روش تحقیق تحلیل گفتمان آشنا میکنیم:

 

تاریخچه تحلیل گفتمان

تحلیل گفتمان‌ که در زبان فارسی به «سخن کاوی»، « تحلیل کلام» و« تحلیل گفتار» نیز ترجمه شده است، یک گرایش بین رشته‌ای است که از اواسط دهه‌ ۱۹۶۰ تا اواسط دهه‌ ۱۹۷۰ در پی تغییرات گسترده علمی ـ معرفتی در رشته‌هایی چون انسان‌شناسی، قوم‌نگاری، جامعه‌شناسی خرد، روان‌شناسی ادراکی و اجتماعی، شعر، معانی بیان، زبان‌شناسی و سایر رشته‌های علوم اجتماعی و انسانی علاقه‌مند به مطالعات نظام‌مند ساختار و کارکرد و فرآیند تولید گفتار و نوشتار ظهور کرده است. از این گرایش، به دلیل بین رشته‌ای بودن خیلی زود به عنوان یکی از روش‌های کیفی در حوزه‌های مختلف علوم سیاسی، علوم اجتماعی، ارتباطات و زبان شناسی انتقادی استقبال شد.

اصطلاح «تحلیل گفتمان» نخستین بار در سال ۱۹۵۲ در مقاله‌ای از زبان شناس معروف انگلیسی زلیک هریس به کار رفته است. زلیک هریس در این مقاله دیدی صورت‌گرایانه از جمله به دست داد و تحلیل گفتمان را صرفاً نگاهی صورت گرایانه (و ساختارگرایانه ) به جمله و متن برشمرد. بعد از هریس، بسیاری از زبان شناسان تحلیل گفتمان را نقطه مقابل تحلیل متن دانسته‌اند.

به اعتقاد این عده تحلیل گفتمان شامل تحلیل ساختار زبان گفتاری – مانند گفت‌وگوها، مصاحبه‌ها و سخنرانی‌ها ـ و تحلیل متن شامل تحلیل ساختار زبان نوشتاری – مانند مقاله‌ها، داستان‌ها، گزارش‌ها و غیره ـ است. دیری نگذشت که بعضی از زبان شناسان این مفهوم را در معناهای متفاوتی به کار بردند. دسته‌ اخیر معتقد بودند که تحلیل گفتمان بیشتر به کارکرد یا ساختار جمله و کشف و توصیف روابط آن می‌پردازد. به عبارت دیگر تحلیل گفتمان نزد این عده عبارت بود از شناخت رابطه جمله‌ها با یکدیگر و نگریستن به کل آن چیزی که نتیجه این روابط است. مطابق این تعریف، تحلیل گفتمان برخلاف تحلیل‌های سنتی زبان‌شناسانه، دیگر صرفاً با عناصر نحوی و لغوی تشکیل دهنده جمله به عنوان عمده‌ترین مبنای تشریح معنا، یعنی زمینه متن سروکار ندارد، بلکه فراتر از آن به عوامل بیرون از متن، یعنی بافت موقعیت‌، فرهنگی، اجتماعی و غیره سروکار دارد. بنابراین، تحلیل گفتمان «چگونگی تبلور و شکل گیری معنا و پیام واحدهای زبانی را در ارتباط عوامل درون زبانی مینه متن [واحدهای زبانی، محیط بلافصل زبانی مربوطه و نیز کل نظام زبانی و عوامل برون زبانی [زمینه اجتماعی، فرهنگی و موقعیتی ] بررسی می‌کند» (فرکلاف،۱۳۷۹: ۸)

تعریف تحلیل گفتمان

واژه­ گفتمان که ­سابقه ­آن­ بنا بر برخی ­منابع، به ­قرن ۱۴ میلادی ­بر می­گردد، از واژه ­فرانسوی Discourse و لاتین Discourses به ­معنی ­گفتگو، محاوره، گفتار و از واژه Discurrer – Discursum به­ معنی طفره ­رفتن، سرباز زدن از، تعلل ورزیدن و … گرفته شده ­است(بشیر، ۱۳۸۵: ۹).

«وان­ دایک در توضیح ­معنایی ­گفتمان، آن­ گونه ­که ­در زبان ­روزمره و فرهنگ­های لغات به­ کار می­رود، گفتمان را شکلی از کاربرد زبان، مثلاً در یک­ سخنرانی ­یا حتی به ­طور کلی­تر، زبان ­گفتاری یا شیوه­ سخن گفتن می­داند (میرفخرایی،  ۱۳۸۳:  ۸-۷)..

تحلیل گفتمان به مثابه یک روش کیفی در علوم انسانی

از ابتدای قرن بیستم تحلیل محتوا  به عنوان یک روش کمی ‌در کار پژوهشگران جا باز کرد. اولین کسی ‌که تاریخ تحلیل محتوا را واقعا روشن می‌کند «هارولد لاسول» است. او تقریباً ازسال ۱۹۱۵ تحلیل‌هایی از مطبوعات و تبلیغات به عمل می‌آورد. در سال ۱۹۲۷ فنون تبلیغات در دنیای جنگ منتشر می‌شود (باردن، ۱۳۷۴: ۱۰).

در تعریف تحلیل محتوا، تعریف برنارد برلسون هنوز هم با گذشت سال‌ها، مورد استناد پژوهشگران است. او می‌گوید: تحلیل محتوا یک شیوه تحقیقی است که برای تشریح عینی، منظم و کمی‌ محتوای آشکار پیام‌های ارتباطی به کار می‌رود (بدیعی، ۱۳۸۰: ۷).

در روش تحلیل محتوا آماری بودن روش، حکایت از کمی‌بودن آن دارد. در مقابل، روش تحلیل گفتمان یک روش کیفی است که از اصلاح روش‌های اولیه تحلیل رسانه‌ها حاصل شده است. وان دایک چهار جزء متمایز رویکرد به گفتمان را این‌گونه برمی‌شمارد:

اول، تحلیل گفتمان یک پیام رسانه‌ای را به عنوان یک گفتمان تمام عیار مستقل بررسی می‌کند. تحلیل محتوا در پژوهش ارتباطات جمعی معمولاً برای یافتن روابط (یا همبستگی‌ها) میان این و یا آن ویژگی ـ اغلب محتوا و گاهی سبک ـ پیام‌ها و ویژگی‌های فرستنده/ سخنگو یا خوانندگان انجام می‌گیرد. گفتمان رسانه‌ای به عنوان شکلی از عمل اجتماعی کمتر مورد مطالعه قرار گرفته است و آشکار کردن ساختارهای ذاتی درهمه سطوح تحصیل، هدفی معقول محسوب می‌شود.

 دوم اینکه، هدف تحلیل گفتمان عمدتاً تشریح داده‌های کیفی است و نه داده‌های کمّی. البته معیارهای کمی ‌را می‌توان به خوبی بر تحلیلی، آشکار از نوع عمدتاً بیشتر کیفی بنیان نهاد. سوم اینکه، درحالی که تحلیل محتوا عمدتاً بر مبنای داده‌های مشاهده شدنی و محاسبه‌پذیری چون واژه‌ها، عبارات، جمله‌ها و یا ویژگی‌های سبک شناختی مبتنی است، تحلیل گفتمان سؤالی روشن کردن ساختارهای سطحی برحسب گرامر نوین ـ به ساختارهای معنا شناختی شالوده‌ای هم توجه دارد و فرض‌ها، ارتباط‌ها، دلالت‌ها و راهبردها را هم روشن می‌سازد. اینها معمولاً در گفتمان در حالت پوشیده باقی می‌مانند. تحلیل گفتمان در قالب نظریه‌های تجربی، تلاش می‌کند قوانین یا اصول شالوده‌ای این ساختارها، تولید و درک پیام رسانه ای را بیابد(وان دایک، ۱۳۷۸: ۱۰).

همان‌گونه که ملاحظه شد، وان دیک برخلاف برلسون و کاپلآنکه تحلیل محتوا را روشی کمی‌ می‌دانند به کیفی بودن روش تحلیل گفتمان اعتقاد دارد. بنابراین، تحلیل گفتمان به مثابه یک روش کیفی در مطالعات علوم انسانی به کار گرفته شود. زیرا در تحلیل گفتمان به جای شمارش و مقادیر آماری با معناشناسی کاربردی متن سروکار داریم.

 

کاربرد تحلیل گفتمان

در تحلیل گفتمان مجموعه شرایط اجتماعی، زمینه وقوع متن یا نوشتار، گفتار ، ارتباطات غیرکلامی و رابطه ساختار و واژه ها در گزاره ای کلی نگریسته می شود.

در طول سال های اخیر استفاده از روش تحلیل گفتمان در میان تحقیقات مربوط به حوزه های مختلف علوم رفتاری رو به فزونی نهاده است. تحلیل گفتمان روشی است، برای دریافت معنای نهفته در داده ها و تحلیل آن ها، در این روش، به جای مشاهده مستقیم داده ها و کنش های افراد، معنا مورد استفاده قرار می گیرد، و بجای استفاده از پرسشنامه و مصاحبه (و سایر ابزار جمع آوری اطلاعات)، گفتار و نوشتار پدید آورده شده و پیام هایی که مورد تعامل قرار می گیرند، مورد توجه و دسته بندی و تفسیر و تحلیل قرار می گیرند. تحلیل گفتمان به مطالعه و تحلیل اسناد و متون شفاهی و مکتوب مانند مصاحبه های روانی، آزمون ها، دفاتر و یادداشت های شخصی، مقالات، سخنرانی ها، نقاشی ها، قوانین، کتب، فیلم ها، صورت جلسات، نامه های شخصی و … می پردازد.

پیش فرضها ی تحلیل گفتمان

پیش فرضها و مفروضات تحلیل گفتمان که از برآیند قواعد تحلیل متن، هرمنوتیک، نشانه شناسی، مکتب انتقادی، مکتب واسازی، روانکاوی مدرن و دیدگاه فوکو در دیرینه شناسی و تبار شناسی شکل گرفته، عبارت است از:

  • متن یا گفتار واحد توسط انسانهای مختلف، متفاوت نگریسته می شود. یعنی انسانهای مختلف از متن واحد برداشت یکسان و واحدی ندارند. دالی متفاوت می تواند برای اشاره به مدلولی ظاهرا یکسان استفاده شود .
  • خواندن و برداشت و تفسیر از متن ( همیشه نادرست خواندن ) برداشت نادرست از متن است .
  • متن را بایستی به عنوان یک کل معنا دار نگریست و این معنا لزوما در خود متن نیست .
  • هیچ متن خنثی یا بی طرفی وجود ندارد، متن ها بار ایدئولوژیک دارند .
  • حقیقت همیشه در خطر است . درهر گفتمانی حقیقت نهفته است اما هیچ گفتمانی دارای تمامی حقیفت نیست .
  • نحوه Syntaxمتن نیز معنا دار است، چون که نحو دارای معانی اجتماعی و ایدئولوژیک است و این معانی در جای خود به عواملی که دال ها را می سازند – نظیر : رمزها، بافت ها، مشارکت ها و تاریخ مختلف – وابسته اند
  • هر متنی در شرایط و موقعیت خاصی تولید می شود. از این رو رنگ خالق خود را همیشه به خود دارد .
  • هر متنی به یک منبع قدرت یا اقتدار نه لزوما سیاسی مرتبط است.

مهمترین اهداف تحلیل گفتمان

با توجه به پیش فرض های ذکر شده مهمترین اهداف تحلیل گفتمان عبارتست از:

  • نشان دادن رابطه بین نویسنده، متن و خواننده
  • روشن ساختن ساختار عمیق و پیچیده تولید متن یعنی جریان تولید گفتمان
  • نشان دادن تاثیر بافت متن واحدهای زبانی، محیط بالفصل مربوطه و کل نظام زبانی ( و بافت موقعیتی ) عوامل اجتماعی ، فرهنگی ، سیاسی ، تاریخی و شناختی بر روی گفتمان
  • نشان دادن موقعیت و شرایط خاص تولید کننده گفتمان
  • نشان دادن بی ثباتی معنا؛ یعنی معنا همیشه در حال تغییر است ، هرگز کامل نیست و هیچ وقت بطور کامل درک نمی شود .
  • آشکار ساختن رابطه بین متن و ایدئولوژی تحلیل گفتمان از بدو پیدایش همواره در صدد بوده است تا نشان دهد که هیچ متن یا گفتار و نوشتاری بی طرف نیست بلکه به موقعیتی خاص وابسته است  این امرممکن است کاملا ناآگاهانه و غیر عامدانه باشد.
  • هدف عمده تحلیل گفتمان این است که تکنیک و روش جدیدی را در مطالعه متون، رسانه ها، فرهنگ ها، علوم، سیاست، اجتماع و … بدست دهد . مبادی فکری این روش همان پیش فرضهای پسامدرن هستند.

تحلیل گفتمان به عنوان روشی کیفی

تحلیل گفتمان از لحاظ روش در زمره تحلیل های کیفی قرار می گیرد. ادعای تحلیل گفتمان آن است که تحلیل گر در بررسی یک متن، از خود متن فراتر می رود و وارد بافت یا زمینه متن می شود . تحلیل گفتمان، به عنوان یکی از روش های تحقیق از شیوه و روش مستقل و مورد اجماع و توافق میان صاحب نظران برخوردار نیست . از این رو محققان در بکارگیری از این روش تا حدودی مخیر می باشند و در شیوه بکارگیری از این روش با دست باز تری عمل می کنند. به طور کلی در تحلیل گفتمان، فرآیند پژوهش از سطح نظری آغاز می گردد و در مرحله گردآوری داده ها به جای پرسش از فرد، از متن پرسش می شود؛ در این روش واحد مشاهده متن است.

مراحل اجرای تحلیل گفتمان

تحلیل گفتمان به معنای یکی از روش های پژوهش در علوم رفتاری دارای مراحل مختلفی است. صرف نظر از آنچه گذشت، اقداماتی به منظور اجرای یک تحلیل گفتمان به نحو بایسته و شایسته لازم و ضروری است که به صورت کاملا مختصر عبارتند از :

  • طرح مسئله

در هر نوع پژوهشی از جمله روش تحلیل گفتمان، ابتدا می باید مسئله تحقیق تبیین شود . در شناسایی مسئله پژوهش، پژوهشگر حوزه تحلیل گفتمان می باید شواهدی دال بر وجود مسئله عرضه کند و تلاش نماید تا تصویری از زمینه بحث ارائه دهد و گستره و علل بروز و ظهور آن را توصیف و طرح کند.

  • تبیین موضوع تحقیق

موضوع تحقیق می باید به وضوح هرچه بایسته و شایسته تر روشن شود.

  • فرضیه سازی

در این مرحله با استناد به نظریه ای، فرضیه یا فرضیه هایی چند به مثابه پاسخ موقت به پرسشی که در موضوع پژوهش مستتر است، آماده می شود . در این صورت تحلیل گفتمان نیز همانند هر روش دیگر پژوهشی، ابزاری است جهت محک تجربه فرضیه های تحقیق .

  • تعریف مفاهیم

در این مرحله مفاهیم نظری نیز به صورت مفاهیم عملیاتی قابل سنجش و واکاوی می باشند .

  • ارائه چارچوب نظری

این مرحله یکی از کلیدی ترین مراحل انجام تحلیل گفتمان است. این مهم نیز بعد از یک مرحله مطالعه مقدماتی و ابتدایی، برای پژوهشگر بدست می آید. پژوهشگر متغیرهای خود را به شاخص ها و ابعاد کوچک تر تقسیم می کند و به دنبال جمع آوری مطالب می رود.

  • نمونه گیری

در تحلیل گفتمان متون نوشتاری و شفاهی، مانند مطالعه رفتار انسان ها، مشاهده مستقیم تمام موارد لازم نیست و محقق مجبور است نمونه گیری کند . شیوه نمونه گیری در تحلیل گفتمان نیز همچون سایر روش های تحقیق است و ممکن است در سطوح و ابعاد مختلف کلمات، عبارات، پاراگراف ها، فصول، کتاب ها و مانند آن صورت گیرد و به تناسب از فنون نمونه گیری تصادفی و یا غیرتصادفی نیز استفاده شود . نکته شایان توجه این است که در نمونه گیری های مربوط به متون مورد تحلیل قضاوت و سوگیری توسط پژوهشگر به وجود می آید، به ویژه در میان متون و دست نوشته های پراکنده افرادی که از بعد روحی در تلاطمات شدید قرار دارند .

  • واحد تحلیل

واحد تجزیه و تحلیل در تحلیل گفتمان متن یا گفتار شفاهی یا مکتوب است که مورد مطالعه قرار می گیرد و در تحلیل گفتمان آن را واحد تحلیل می نامند. معمول ترین واحد تجزیه و تحلیل و تفسیر در مطالعات گفتمانی،« یک بخش از متن »است. در روش تحلیل گفتمان انتخاب داده ها به خودی خود واحد تجزیه و تحلیل و تفسیر را معین نمی کند، بلکه یک مجموعه از اسناد و مجموعه ای از متون و داده ها و یک واحد تحلیل منحصر و منفرد وجود دارد. واحد تحلیل در این نوع مطالعات فراتر از کلمه است و بر اساس موضوع مورد مطالعه و متغیرها و شاخص های پژوهش، واحد تحلیل می تواند یک جمله، بند، عبارت، صفحه، مصاحبه، خاطرات، سخنرانی و … باشد .

  • طبقه بندی اطلاعات جمع آوری شده

مطالب و داده ها را می باید بر اساس فرضیه های پژوهش در مقولات یا طبقات متفاوت طبقه بندی نمود . طبقه بندی متون در تحلیل گفتمان نیز همانند سایر روش های پژوهش در علوم رفتاری، می باید مبتنی بر متغیرها و شاخص های فرضیات و اهداف پژوهش صورت گیرد . علاوه بر این، طبقه بندی می باید با دقت فراوان، به صورت کامل و متمایز از یکدیگر انجام گیرد.

  • تحلیل متون و اطلاعات

در نهایت، پژوهشگر با مراجعه به اصول و قواعد تحلیل گفتمان، به تحلیل یافته ها و مطالب اقدام نماید. تحلیل گفتمان می تواند ناظر بر چند سطح باشد؛ سطح توصیفی که صرفا به تحلیل متن می پردازد، سطح تفسیری که به تحلیل فرایندها می پردازد و سطح تبیینی که تحلیلی اجتماعی است.

نقد و ارزیابی تحلیل گفتمان

  • از جمله مهم ترین امتیازات روش تحلیل گفتمان، غیرمداخله ای و غیرواکنشی بودن آن است. نیازی نیست با کسی مصاحبه شود، پرسشنامه ای تکمیل گردد یا آزمایش انجام شود پژوهشگران دخالتی در شکل گیری اطلاعات ندارند و خالقان متون نیز واکنشی نشان نمی دهند.
  • تحلیل گفتمان امکان مطالعه فرآیندهایی را که در یک دوره زمانی طولانی رخداده است را فراهم می کند. به سهولت قادر است تحولی را که در فضای فکری و روانی بخشی از جامعه رخ داده است از این طریق مطالعه کند .
  • معمولا تکرار بخشی از پژوهش که در برخی از روش های تحقیق تقریبا امری محال است، در روش تحلیل گفتمان امکان پذیر است. رفع یک اشتباه و یا تکمیل اطلاعات در یک بخش و یا بازبینی مجدد آن، نیازی به تکرار همه بخش های تحقیق ندارد و تجدید نظر در تحلیل همان بخش کفایت می کند .
  • روش تحلیل گفتمان در عرصه علوم رفتاری دارای قابلیت ها و کارکردهای فراوانی است رویکرد و نگرش نوین آن توانسته است سطح بالایی از ابتکار و خلاقیت پژوهشگران علوم رفتاری و سایر گرایش های علوم انسانی را مهیا نماید.
  • روش تحلیل گفتمان از هزینه کمی در مقایسه با سایر روش های تحقیق، برخوردار است، معمولا موارد لازم برای تحلیل گفتار و متون به آسانی و ارزانی در دسترس محقق قرار می گیرد .

نقاط ضعف

  • یکی از آسیب ها و نقاط ضعف روش تحلیل گفتمان، نداشتن اطلاعات و شناخت بایسته و شایسته محققان در تمیز رویکردهای تحلیل گفتمان است. این امر به حدی گریبانگیر پژوهشگران است که بعضا مشاهده می شود برخی به جای بکار بردن شیوه ها و مراحل اجرای تحلیل گفتمان به انجام تحلیل گفتمان پرداخته اند .
  • از جمله ایرادات وارده به روش تحلیل گفتمان، مربوط به مفروضات فلسفی این رویکردست به طوری که در باب مفروضات فلسفی نظریه های گفتمان دو ادعا مطرح شده است:این که این رویکردها ایده آلیستی یا آرمان گرا هستند و دیگر این که این رویکردها نسبیت گرا می باشند. به عبارت دیگر به دلیل عدم قابلیت تحلیل پدیده های فراگفتمانی، آن ها را فاقد معانی مستقل تلقی می کنند. همچنین به علت کیفی بودن، تفسیر متن کاملا در اختیار پژوهشگر قرار دارد و از این رو تحلیل را به نسبی بودن دچار می سازد .
  • یکی از نواقص جدی روش تحلیل گفتمان، محدود بودن آن به اسناد و مدارک و متون از پیش ثبت شده است. البته این مهم را نیز می باید در نظر گرفت که اگر از تحلیل گفتمان صرفا به عنوان روشی برای تجزیه و تحلیل داده ها و متون موجود استفاده شود، این ضعف تا حد قابل توجهی رنگ می بازد .
  • تحلیل گفتمان مانند هر روش دیگری دارای برخی مشکلات مربوط به پایایی و روایی است. در مورد روایی این روش، مسئله این است که روشن نیست که تحلیل گر توانسته باشد رواترین نوع تحلیل و ارزیابی را برای موضوع بکار برده باشد .
  • یکی دیگر نواقص روش تحلیل گفتمان، انتزاعی بودن آن است و از این رو پایایی آن را نیز تحت الشعاع قرار می دهد.

 

جهت سفارش آموزش نگارش مقاله، پایان نامه یا تحلیل آماری روی ثبت سفارش آنلاین کلیک کنید.

ثبت-سفارش

**************

سریع ترین راه ارتباطی با ما = تکمیل فرم ثبت سفارش یا پیگیری

**************

در کمتر از یک روز کاری نتیجه بررسی را از ایران مشاور دریافت کنید.
درخواست فوری

ایران مشاور پایگاهی برای مطالب آموزشی در موضوعات انجام پایان نامه، نگارش رساله، تحلیل آماری پایان نامه، اکسپت مقاله، چاپ مقاله، ادیت نگارش علمی و روش شناسی پژوهش است که فعالیت خود را از سال 1390 شروع کرده است. بازخوردهای بسیار خوب دانشجویان کارشناسی ارشد، دکتری و اعضای هیئت علمی دانشگاه ها برای انتشار مطالب متناسب با نیاز مخاطبان همیشه یاریگر ایران مشاور بوده است. شما هم اگر نیازمند آموزش، راهنمایی یا مشاوره در زمینه موضوعات فوق بودید از طریق فرم زیر با ما در ارتباط باشید.

انتخاب مسیر …

حداکثر سایز 10 MB

لطفا صبر کنید

کانون متخصصان ایران مشاور با هدف آموزش تخصصی انجام پژوهش در سطوح آموزش عالی شکل گرفته است. این مرکز در راستای تقویت بنیه علمی کشور با نیازسنجی از جامعه علمی اقدام به برگزاری دوره های آموزش تخصصی نگارش پروپوزال، انجام پایان نامه، مدیریت زمان انجام پایان نامه دکتری، تحلیل آماری و شبیه سازی، تکنیک ها و فرایند بررسی اعتبار مجلات علمی پژوهشی و ISI ، شناسایی مجلات نامعتبر و جعلی، اصول و تکنیک های سابمیت مقاله به ژورنال های خارجی، پیگیری و چاپ فوری مقالات ISI و ISC و همچنین اصلاح و ویرایش مقالات ISI می نماید.جهت اطلاعات بیشتر از طریق شماره تماس های موسسه یا کانال تلگرامی با ما در ارتباط باشید. از اینکه پاسخگویی سوالات شما باشیم بسیار خرسندیم.

جهت مشاوره با تلگرام همین الان کلیک کنید

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۶۹۱

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.