انتخاب صحیح آزمونهای آماری

انتخاب صحیح آزمونهای آماری

آزمونهای آماری-قسمت اول

ما در این بخش قصد داریم مطالبی را در مورد انواع آزمونهای آماری و موارد استفاده ی آنها را در سایت خود قرار دهیم که به شما کاربران و دانشجویان عزیز کمک کند تا در کارهای پژوهشی خود بتوانید آزمون آماری مناسب با کار خود را تشخیص داده و به نحو احسن از آنها استفاده کنید. به همین منظور ابتدا بایستی با انواع مقیاسهای اندازه گیری آشنا شوید تا بتوانید تشخیص دهید برای داده های شما چه نوع آزمونی مناسبتر است. سپس با انواع آزمونهای آماری آشنا خواهیم شد.

انواع مقیاسهای اندازه گیری (Measurement Scales)

۱-مقیاس اسمی (Nominal Scale): این مقیاس شامل  یک یا جند گروه با طبقه است که از نظر کیفی با هم متفاوتند اما بین گروهها هیچگونه ارجحیتی وجود ندارد. به عبارت دیگر ویژگی‌ها صرفاً در مقوله‌ها رده‌بندی می‌شوند بی‌آنکه هیچ رابطه ریاضی بین مقوله‌ها ضرورت داشته باشند. ممکن است برای هر گروه یا طبقه شماره ای در نظر گرفته شود که ارزش ندارد بلکه جنبه” کد” یا شناسائی دارند. برای  مقیاس اسمی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

متغیر جنس : ۱- مرد ۲- زن

متغیر وضعیت تاهل: ۱- مجرد ۲- متاهل ۳-مطلقه ۴- بیوه

متغیر نوع معلولیت : ۱- جسم ۲- ذهنی ۳- روانی ۴- حسی

۲-مقیاس ترتیبی یا رتبه ای (Ordinal Scale):  این مقیاس نسبت به مقیاس اسمی خصوصیت اضافه ای دارد که در بین گروهها از نظر متغیر مورد نظر برتری وجود دارد اما این برتری قابل سنجش و مقایسه با سایر گروهها نیست؛ گروهها هم یکسان نیستند بلکه گروهها نسبت به هم روی پله های یک نردبان قرار گرفته اند، به عبارت دیگر  در مقیاس رتبه ای نه تنها تفاوت کیفی متغیر ها مشخص می شود( مانند مقیاس اسمی) بلکه برتری و یا کمتری مقدار و درجه ی، صفت مورد بررسی نیز نشان داده می شود. بدین معنا که افراد مورد مطالعه از نظر صفت مورد نظر، از بیشترین تا کمترین مقدار آن صفت درجه بندی و مرتبه هر فرد نسبت به دیگران مشخص می شود. این مقیاس نه تنها می تواند تفاوت میان مقوله ها رامشخص کند، بلکه ترتیب تفاوت ارجحیت هر مقوله را از نظر پاسخگویان مشخص می سازد.اما به هر حال مقیاس ترتیبی قادر به تعیین مقدار تفاوت بین رتبه های داده شده نیست. برای مقیاس ترتیبی میتوان به مثالهای زیر اشاره کرد:

متغیر تحصیلات : ۱- دیپلم ۲- فوق دیپلم ۳- لیسانس ۴- فوق لیسانس ۵- دکتری

متغیر میزان ناتوانی : ۱- جزئی ۲- کم ۳- متوسط ۴- زیاد ۵- شدید

متغیر میزان رضایت : ۱- ناراضی ۲- متوسط ۳- راضی

۳-مقیاس فاصله ای (Interval Scale): در این مقیاس فاصله بین گروهها با هم مساوی در نظر گرفته شده است. اما صفر در این مقیاس فقدان خاصیت مورد نظر اندازه گیری نیست. اختلاف مساوی بین هرجفت از اعداد نمایانگر اختلاف مشابه در خصوصیت مورد اندازه گیری است. این مقیاس از مقیاس های قبلی کامل تر است. در این نوع اندازه گیری، نه تنها افراد از نظر صفت مورد مطالعه طبقه بندی می شوند و رتبه هر فرد تعیین می شود بلکه تفاوت هر فرد از افراد دیگر را نیز می توان تعیین کرد. این مقیاس به ما اجازه می دهد تا میانگین و انحراف معیار پاسخ های مرتبط با متغیر های مختلف را محاسبه کنیم. به عبارت دیگر این مقیاس نه تنها قادر است افراد را با توجه به خصوصیت مشخصی گروه بندی کند و رتبه ها را درون گروه های مشخص سازد، بلکه قادر است مقدار این تفاوت  را اندازه گیری و تفاوت بین اشخاص را مشخص سازد. برای مثال میتوان به سوالاتی که از طریق لیکرت پاسخ داده می شوند اشاره کرد؛ مثل:

۱-کاملا مخالفم ۲- مخالفم ۳- نظری ندارم ۴- موافقم ۵- کاملا موافقم

یا متغیرهای سن، میزان درآمد، نمره دانش آموزان در یک درس

۴-مقیاس نسبی (Ratio Scale): مقیاس نسبی دقیق ترین مقیاس اندازه گیری است. خصوصیات ممتاز مقیاس نسبی داشتن نقطه ای دقیق برای شروع است که آن را صفر مطلق می نامیم. صفر مطلق مقیاسی معنادار در  یک مقیاس اندازه گیری است. این مقیاس قوی ترین مقیاس اندازه گیری بین چهار مقیاس موجود است. در این مقیاس خصوصیت اضافی آن است که صفر دلیلی برای فقدان خاصیت مورد اندازه گیری است و در نتیجه نسبت بین اعداد در این مقیاس همان نسبت مقدار خاصیت مورد اندازه گیری است. مثلاً در اندازه‌گیری سالهای خدمت کارکنان، می‌توان فردی یافت که تازه استخدام باشد و سابقه خدمتش صفر باشد. همچنین، می‌توان نسبت سابقه خدمت دو نفر که یکی دارای سابقه خدمت ۱۰ سال و دیگری ۵ سال است را حساب کرد. دراین مثال، نفر اول سابقه خدمتش دو برابر نفر دوم است و نسبت سابقه‌شان ۲ می‌باشد که مساوی نسبت سابقه خدمت دو نفر دیگر از کارکنان است که سابقه خدمت آنان به‌ترتیب ۶ سال و ۳ سال می‌باشد. به عبارت دیگر مقیاس نسبتی علاوه بر دارا بودن ویژگیهای مقیاس فاصله‌ای دارای مبدأ واقعی( صفر مطلق) نیز می‌باشد.

برای مقیاس نسبی یا نسبتی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

متغیر دمای آب، میزان قد، میزان وزن، میزان کلسترول خون و …..

ثبت-سفارش

کانون متخصصان ایران مشاور با هدف آموزش تخصصی انجام پژوهش در سطوح آموزش عالی شکل گرفته است. این مرکز در راستای تقویت بنیه علمی کشور با نیازسنجی از جامعه علمی اقدام به برگزاری دوره های آموزش تخصصی نگارش پروپوزال، انجام پایان نامه، مدیریت زمان انجام پایان نامه دکتری، تحلیل آماری و شبیه سازی، تکنیک ها و فرایند بررسی اعتبار مجلات علمی پژوهشی و ISI ، شناسایی مجلات نامعتبر و جعلی، اصول و تکنیک های سابمیت مقاله به ژورنال های خارجی، پیگیری و چاپ فوری مقالات ISI و ISC و همچنین اصلاح و ویرایش مقالات ISI می نماید.جهت اطلاعات بیشتر از طریق شماره تماس های موسسه یا کانال تلگرامی با ما در ارتباط باشید. از اینکه پاسخگویی سوالات شما باشیم بسیار خرسندیم.

جهت مشاوره با تلگرام همین الان کلیک کنید

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۶۹۱

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.